Đi tìm lẽ sống – Viktor E. Frankl

Đi tìm lẽ sống – Viktor E. Frankl

Không biết là do chiếc bìa màu xanh khá dịu mát hay là chính tên của cuốn sách đã đánh lừa mình, bởi vì trước khi đọc mình đã không hề nghĩ nội dung của nó lại nặng nề, xúc động và hơi hàn lâm như vậy.

“Đi tìm lẽ sống”, theo như lời giới thiệu cho lần ấn bản năm 1992, đã được phát hành gần 100 lần bằng tiếng Anh và đã được xuất bản dưới 21 ngôn ngữ. Sách khá nổi tiếng, nhưng mình tiếp cận được khá muộn. Dưới đây là một vài đánh giá của mình sau khi đọc xong.

Khác với bố cục những sách trong dòng self-help khác, “Đi tìm lẽ sống” chia làm hai phần, trong đó phần đầu là tự truyện của chính tác giả: những trải nghiệm trong trại tập trung Auschwitz của phát xít Đức (lập ra trong chiến tranh thế giới thứ 2). Không biết những độc giả khác thế nào nhưng với riêng mình, phần đầu này cuốn đến nỗi mình quên mất thể loại của cuốn sách mà bản thân đang đọc. Bạn biết đấy, những trải nghiệm kinh hoàng trong trại tù do chính người trong cuộc kể lại bao giờ cũng đáng giá và gợi sự tò mò. Đến đây mình cảm thấy rất kính trọng Frankl: thay vì viết riêng cuốn sách này như một tự truyện (hoặc thậm chí sáng tác truyện dựa trên những gì ông đã trải qua), ông lại viết sách self-help để giúp những người khác đi tìm ý nghĩa cuộc sống. (Nhưng chuyện này rất hợp lý vì ông vốn là bác sĩ tâm lý mà).

Sức mạnh tinh thần rất quan trọng

Chính điều này đã giúp những tù nhân xuất thân là trí thức – vốn không có sức khỏe hay cơ thể cường tráng như những tù nhân khác – có sức chịu đựng tốt hơn trước hoàn cảnh khắc nghiệt. Nhờ chìm vào đời sống nội tâm sâu sắc, họ tạm thoát khỏi hiện thực tàn khốc, thậm chí có thể vươn đến được với nghệ thuật, thưởng thức cảnh đẹp và sáng tác ra những câu chuyện cười để giúp nhau sống sót.

Muốn có sức mạnh tinh thần thì cần nắm rõ mục tiêu sống

Frankl đồng quan điểm với triết gia Nietzsche và nhiều lần trích dẫn câu nói của ông: “Người nào có lý do để sống thì có thể tồn tại trong mọi nghịch cảnh.” Trong trại tập trung, người tù mất niềm tin vào tương lai của chính mình thì coi như người đó đã chết. Ví dụ, tỷ lệ tù nhân tử vong trong tuần lễ Giáng sinh từ năm 1944 đến Tết năm 1945 tăng vọt, vượt hẳn các số liệu trước đó. “Nguyên nhân đơn giản là vì đa số tù nhân đã sống với hy vọng ngây thơ rằng họ sẽ được trở lại nhà vào dịp Giáng sinh. Và khi thời gian đến gần và không có tin tức nào tốt, người tù bị nhụt chí và không gì ngăn nổi sự thất vọng ập tới. Nó tác động nguy hiểm lên sức đề kháng của họ và khiến nhiều người mất mạng.” Riêng với tác giả, mục tiêu sống của ông là để hoàn thành bản thảo sắp xuất bản mà ông viết dở, được gặp lại người vợ thân yêu, được giúp đỡ những người khác, vì vậy mà có sự kiên cường sống qua những trại tập trung dưới sự tàn nhẫn của phát xít và qua những lần suýt bỏ trốn, liên tục hi vọng rồi lại thất vọng, được tự do rồi vẫn nghĩ mình đang mơ.

Sau phần tự truyện là phần hai: sơ lược về liệu pháp ý nghĩa. Phần này Frankl nói về liệu pháp của ông, có một chút hàn lâm nhưng nhìn chung thì có thể nắm bắt và áp dụng được. Để tìm thấy ý nghĩa cuộc sống, có ba con đường: làm ra cái gì đó – yêu thương ai đó – vượt lên số phận và phát triển bản thân. Trong đó mình ấn tượng nhất với phần về cái cảm giác trống rỗng, chán chường của con người thế kỷ 20 (một nguồn cơn của bệnh trầm cảm) mà Frankl gọi là “trạng thái tồn tại chân không” và phương pháp “đảo ngược” (đại khái là khi càng cố gắng làm điều gì đó thì lại càng không thể, bạn nên làm với tinh thần ngược lại).

Tựu trung, “Đi tìm lẽ sống” của Frankl theo mình là cuốn sách self-help thành công xét trên ba tiêu chí: tính trải nghiệm, tính thiết thực (có thể học hỏi được nhiều) và tính truyền cảm hứng. Sách rất đáng đọc, nhất là dành cho những ai đang đi tìm ý nghĩa cuộc sống, giống như cái tiêu đề.

Blue Cat

Bạn có thể tham khảo đặt mua tại đây: